თბილისის ერთ-ერთ ყველაზე შთამბეჭდავ ისტორიულ უბანში, სოლოლაკში, ლადო ასათიანის ქუჩაზე მდებარე XX საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლი დღეს ახალი სიცოცხლით აგრძელებს არსებობას. შენობა, რომელიც ისტორიული წყაროების მიხედვით, 1903–1910 წლებს შორის არის აგებული, მრავალშრიან ქალაქურ ისტორიას ატარებს — არა მხოლოდ არქიტექტურული სტილით, არამედ იმ ტრანსფორმაციებითაც, რაც მას წლების განმავლობაში განუცდია. თავდაპირველად ორ-სართულიანი სახლი იყო, მოგვიანებით მესამე სართულით დაემატა, ხოლო მისი მოდერნის ელემენტებით გაფორმებული ფასადი დღემდე ინარჩუნებს იმ ეპოქის ესთეტიკას, როდესაც სოლოლაკი თბილისის ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ და კულტურულად მრავალფეროვან უბნად ყალიბდებოდა.
ამ ისტორიულ კონტექსტში ჩნდება ქართველ-ამერიკელი წყვილის — დასტინისა და ნათიას — საცხოვრებელი, რომლის შექმნის პროცესიც, ფაქტობრივად, ქალაქის მეხსიერებასთან დიალოგად შეიძლება აღვიქვათ. ისინი, როგორც სოციალური მკვლევარები, სახლს მხოლოდ საცხოვრებელ სივრცედ არ აღიქვამენ — ეს სივრცე მათთვის კვლევის, დაკვირვებისა და ყოველდღიური ცხოვრების ორგანული ნაწილია.
სახლი, რომლის საერთო ფართობი 109 კვადრატულ მეტრს შეადგენს, წყვილმა ხანგრძლივი, თითქმის 14-თვიანი ძიების შემდეგ აღმოაჩინა. დასტინს თავიდანვე ჰქონდა მკაფიო წარმოდგენა, რომ სახლი უნდა ყოფილიყო ძველ თბილისურ სტილში — ისეთი, რომელსაც ექნებოდა ისტორია, ხასიათი და პოტენციალი. ამიტომ გარემონტებული ბინები თავიდანვე გამორიცხეს. საბოლოოდ, წყვილის არჩევანი შეჩერდა ძველ სახლზე. მეპატრონეების თანახმად, სივრცე, რომელიც მათ პირველად ნახეს, უფრო დროში მოგზაურობას ჰგავდა, ვიდრე უბრალოდ უძრავი ქონების დათვალიერებას — მიტოვებული, მაგრამ ამავე დროს შთამბეჭდავი თავისი ავთენტურობით.
განსაკუთრებული შთაბეჭდილება მოახდინა შუშაბანდმა — ერთ-ერთმა ყველაზე გამორჩეულმა ელემენტმა, რომელიც არა მხოლოდ ამ სახლის, არამედ ზოგადად, თბილისის ისტორიული არქიტექტურის სიმბოლოდაც შეიძლება ჩაითვალოს. სწორედ აქ წარმოიდგინეს პირველად საკუთარი ყოველდღიურობა — დილა, ყავა, სინათლით სავსე სივრცე — და ეს ხედვა იქცა ერთ-ერთ მთავარ მოტივაციად, რომ რთული და ხანგრძლივი პროცესი ბოლომდე მიეყვანათ.
სახლის შეძენის შემდეგ დაიწყო კიდევ უფრო რთული ეტაპი — ბიუროკრატიული საკითხების მოგვარება. ათწლეულების განმავლობაში დაურეგულირებელი დოკუმენტაცია, აზომვითი ნახაზების არარსებობა და რეესტრის უზუსტობები დიდ დროს და ენერგიას მოითხოვდა. თუმცა, ამ გამოწვევებსაც არ შეუშინდნენ და მტკიცედ გადაწყვიტეს სახლის გადარჩენა და მისი ხელახლა გაცოცხლება.
დასტინმა და ნათიამ თავდაპირველად პროფესიონალის ჩართვა განიხილეს დიზაინისთვის, თუმცა საბოლოოდ, გადაწყვიტეს, ეს პროცესი მთლიანად საკუთარ თავზე აეღოთ. გამოცდილების არქონის მიუხედავად, მათთვის ეს პროცესი იქცა შესაძლებლობად, შეექმნათ სივრცე საკუთარი ინტუიციით, გემოვნებითა და პროცესისადმი მგრძნობიარე მიდგომით. ამ გზაზე მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მშენებელმა თამაზ ყიფშიძემ. სწორედ მასთან ერთად ხელით დახაზული ესკიზების, დიალოგისა და წარმოსახვის საფუძველზე იქმნებოდა ინტერიერის თითოეული დეტალი — თითქოს სახლის დიზაინი არა კომპიუტერულ პროგრამაში, არამედ ცოცხალ პროცესში ყალიბდებოდა.
როგორც ჩვენი რესპონდენტები გვიამბობენ, მათთვის რემონტის ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო ნაწილი აღმოჩნდა ძველი ნივთების აღმოჩენა და მათი გადარჩევა. სახლში დარჩენილი ავეჯი და ობიექტები სხვადასხვა ეპოქას ეკუთვნოდა — ნაწილი ას წელზე მეტი ხნის იყო, ნაწილი კი საბჭოთა პერიოდის სტანდარტული წარმოება. წყვილმა გადაწყვიტა, მაქსიმალურად შეენარჩუნებინა ის, რაც შესაძლებელი იყო — არა მხოლოდ როგორც დეკორი, არამედ როგორც ფუნქციური ელემენტი. შესაბამისად, რესტავრატორის დახმარებით შეარჩიეს ის ნივთები, რომლებსაც პოტენციალი ჰქონდა ახალ ცხოვრებაში ინტეგრაციისთვის.
ზოგიერთი გადაწყვეტილება განსაკუთრებით სიმბოლური აღმოჩნდა — მაგალითად, ძველი კარის გარდაქმნა საწოლის თავებად. ამგვარი მიდგომა არა მხოლოდ დიზაინერული ჟესტია, არამედ ერთგვარი პატივისცემაც წარსულის მიმართ — ნივთის ფუნქციის შეცვლა, მაგრამ მისი ისტორიის შენარჩუნება.
ინტერიერის ფორმირება ეტაპობრივად მიმდინარეობდა. წინასწარ შექმნილი ვიზუალიზაციების გარეშე, ფერები, მასალები და დეტალები პროცესში ირჩეოდა. საბოლოოდ, სივრცე შედარებით ნეიტრალური და დაბალანსებული გამოვიდა — დომინანტად დარჩა შუშაბანდის ფერი, რომელსაც აგურისა და ხის ბუნებრივი ტონები დაემატა. ეს პალიტრა ქმნის მშვიდ, მაგრამ სახასიათო გარემოს, სადაც ისტორიული ტექსტურა და თანამედროვე ცხოვრება თანაბრად თანაარსებობს.
აღსანიშნავია, რომ პროექტის ერთ-ერთ მთავარ პრინციპად დარჩა სახლის პირვანდელი დაგეგმარების შენარჩუნება. სივრცის ხელოვნური გადაკეთების ნაცვლად, წყვილმა გადაწყვიტა, თავად მორგებოდა სახლს — მის ლოგიკას, პროპორციებსა და ხასიათს. ამავდროულად, განახლდა ის ელემენტები, რომლებიც საჭიროებდა ფუნქციურ გაუმჯობესებას, თუმცა მაქსიმალურად ფრთხილად და გააზრებულად.
განსაკუთრებული ყურადღების საგანი იყო შუშაბანდის რესტავრაცია. ისტორიკოსისა და არქიტექტორის ჩართულობით მოხდა მისი ავთენტური სახის აღდგენა, მათ შორის ფერის შერჩევაც, რომელიც სხვადასხვა პერიოდში რამდენჯერმე იყო შეცვლილი. საბოლოოდ, მიღებული შედეგი არა მხოლოდ ვიზუალურად შთამბეჭდავია, არამედ წარმოადგენს იმ იშვიათ შემთხვევას, როცა ისტორიული დეტალი სრულად ინარჩუნებს თავის მნიშვნელობას თანამედროვე ცხოვრებაში.
დღეს ეს სახლი აღარ არის უბრალოდ რესტავრირებული სივრცე — ის გახდა ცოცხალი გარემო, სადაც წარსული და აწმყო თანაბრად არსებობს. მისი თითოეული დეტალი არა მხოლოდ ისტორიის შემნახველია, არამედ აწმყოს აქტიური მონაწილეც. სწორედ ამ თანაარსებობაში იძენს სახლი ნამდვილ მნიშვნელობას – როგორც სივრცე, რომელიც დროს არ ეწინააღმდეგება, არამედ მასთან ერთად აგრძელებს ცხოვრებას.
